Zelf aan de slag met circulariteit - 3 tips

Gepost op 24 augustus 2022

|

Leestijd: 5 minuten

Jim Steenbakkers schrijver blog Senior designer
geschreven door Senior designer Jolet van Erum
Geschreven door Jim Steenbakkers en Jolet van Erum
Product ontwerp & business innovatie ideaology vogel vliegt circulair denken en doen werkwijze innovatieve producten en ervaringen prototype techniek

Circulariteit is een van de kansrijkste innovatierichtingen van dit decennium. Klanten en overheden eisen steeds vaker duurzame, circulaire oplossingen. Ze kijken steeds strenger naar de impact van lineaire massaproductie op het milieu en ze zijn het zat dat de levering van primaire grondstoffen duurder en onzekerder wordt. Ideaology helpt je om in te spelen op deze trends. Met de handvatten in deze blog, kan je zelf de eerste stappen zetten richting een circulaire propositie. 

Voor, tijdens en na het gebruik

Veel klanten denken bij circulariteit vooral na over verpakkingen, afval en recycling van hun producten aan het einde van de levensduur.  Maar een circulaire strategie bestaat uit veel meer. Veel producten gaan bijvoorbeeld jaren mee en met een paar simpele wijzigingen en met regelmatig onderhoud nog veel langer dan dat. Enkel nadenken over wat er gebeurt na het gebruik van een product is dus niet genoeg. Je moet ook nadenken over een slimmer ontwerp van het product en het circulaire bedrijfsmodel.  

De Circulaire Waardeketen van Ideaology® helpt daarbij. Dit is een schematisch overzicht waarin we de waardeketen van een specifiek product of dienst in beeld brengen terwijl we ook inzichtelijk maken welke relatieve waarde een (tussen)product heeft. 

Figuur 1: De Circulaire Waardeketen van Ideaology® 

In de Circulaire Waardeketen van Ideaology® is goed te zien dat circulariteit veel meer is dan alleen recycling. Sterker nog, je kunt in de post-gebruiksfase vaak veel meer waarde uit (rest)producten die zich hoger in de Waardeketen bevinden. Denk dan bijvoorbeeld aan het opknappen van gebruikte artikelen of hergebruik van componenten. Er zijn echter nog veel meer mogelijkheden, afhankelijk van het product, de organisatie en de industrie. 

Met behulp van de Circulaire Waardeketen van Ideaology® zijn ook de activiteiten van jouw organisatie voor, tijdens en na het gebruik van een product in één oogopslag weer te geven. Het is een goede oefening om dan gezamenlijk te identificeren waar waardecreatie en waar waardevernietiging plaatsvindt. Zowel voor, tijdens als na gebruik zitten circulaire kansen.  

Circulaire roadmap

Er komt dus meer kijken bij het maken van een overzicht van circulaire kansen. Maar dan ben je er nog niet. Voor bijna ieder product zijn er meerdere circulaire kansen te benoemen in diverse fases van de waardeketen. Het ambitieniveau wat je hierbij als bedrijf stelt is belangrijk. Omdat er veel kansen zijn, zien we dat veel bedrijven hierin ook soms de weg kwijtraken. Het is niet altijd mogelijk om direct naar een 100% circulair product over te stappen.

Figuur 2: De Circulaire Impact Analyse van Ideaology® helpt om innovatiestappen te kiezen en te plannen in een tijdlijn.

Ons advies aan organisaties die zelf aan de slag gaan, is om de innovatiekansen weer te geven in een Circulaire Impact Analyse.  Hierdoor wordt inzichtelijk wat laaghangend fruit is en welke andere stappen haalbaar zijn. Deze stappen kan je op een tijdlijn plaatsen, waardoor je stap voor stap dichter bij circulariteit komt. Een uitgebreide tijdlijn, waarbij ook rekening is gehouden met ontwikkelkansen en afhankelijkheden, noemen we een Circulaire Roadmap (Ideaology®, 2022). 

Zelfs kleine stappen zijn vaak al de moeite waard, dus staar je niet blind op wat er (nog) niet kan en ga aan de slag! Wij adviseren wel om circulaire innovaties en -waardeproposities vooraf te valideren bij de doelgroep.   

Eigenaarschap houden

Een veelvoorkomend struikelblok bij circulaire proposities is dat producten tijdens en na gebruik buiten de invloedsfeer van de organisatie vallen. Wanneer een organisatie tijdens en na de levensduur van het product eigenaar van het product blijft, heb je meer invloed op wat ermee gebeurt. Dit zorgt er ook voor dat het makkelijker, aantrekkelijker en winstgevender kan worden om in te zetten op een lange levensduur van het product.  

We zien daarom steeds meer B2C proposities op de markt waarbij producten als een service worden aangeboden. Dit betekent dat je als klant geen product meer koopt, maar een prestatiegarantie. Je koopt dus geen lamp, maar licht. Geen auto, maar vervoer. Dit alles met de continue garantie dat het product blijft doen wat het belooft. Dit zorgt ervoor dat meer bedrijven in plaats van leverancier, partner van hun eigen klant worden.  De klantrelatie wordt daarbij belangrijker. 

Dat betekent enerzijds dat de totaalbeleving van de klant goed ontworpen moet zijn waarbij de propositie matcht met de behoeften van de doelgroep. Anderzijds wordt een slim ontwerp van het product steeds belangrijker. Door bijvoorbeeld robuuste materialen en reparatiemogelijkheden wordt de levensduur van een product verlengd en door het toevoegen van slimme elektronica kan de beleving van de klant verrijkt worden.  

Ideaology vogel pijl naar links

Figuur 3: Het Circulaire Business Model van Ideaology® helpt bij het beschrijving van de wijze waarop waardecreatie en -behoud tussen partijen georganiseerd wordt.

In sommige sectoren is het lastig om eigenaar te blijven van het product. We zien in deze sectoren dat bedrijven toch stappen kunnen maken met behulp van bijvoorbeeld ketenpartners of aanbieders in de markt die deze producten een tweede leven geven. Het komt ook weleens voor dat bedrijven het heft in eigen hand nemen door bijvoorbeeld zelf een terugname-proces neer te zetten 

Ondersteuning bij circulaire innovatie

Kan jouw organisatie ondersteuning gebruiken op het gebied van circulariteit? Ideaology is gespecialiseerd in de ontwikkeling en validatie van circulaire bedrijfsmodellen en circulaire producten. Neem contact op voor meer informatie of het plannen van een afspraak. 

Bekijk ook deze blogs

blog Circulair worden levert geld op

Circulair worden levert geld op

In deze blog wordt concreet uitgelegd waarom circulair worden financieel zeer aantrekkelijk is voor organisaties. Aan de hand van vier thema’s en een voorbeeld uit de praktijk, wordt duidelijk dat circulariteit minder kost en meer oplevert.

creatieve brainstorm team circulair aan de slag gaan blije en betrokken klanten co creatie blog

Blije en betrokken klanten met co-creatie

Co-creatie met klanten en stakeholders kan het verschil kan maken tussen een succesvolle ontwikkeling of een flop. Maar wanneer pas je het toe en hoe ga je te werk bij co-creatie? In deze blog lees je hoe wij co-creatie aanpakken.